“Ik ben mijn bril vergeten.” Ik moet er nog aan wennen dat ik mijn leesbril mee moet nemen. Overal is wel wat te lezen.

Deze week ben ik me extra bewust van deze uitspraak. Het is de ‘Week van de Alfabetisering’. ‘Ik ben mijn bril vergeten’ is een veel voorkomend smoesje van iemand die moeite heeft met lezen, schrijven en/ of rekenen. Ook  ‘Ik kijk er thuis wel even naar’, ‘Ik ben niet zo goed met computers’ en ‘Ik heb een lelijk handschrift, schrijf jij het maar even op’ zijn favoriet.

Nu ik steeds kippiger word kan ik me een beetje voorstellen hoe het is om moeite te hebben met lezen. Een recept, een bijsluiter, een boodschappenlijstje, een folder, krantenkoppen bij de kassa … Frustrerend en vermoeiend.

Laaggeletterden verdoezelen hun beperking. Het is een taboe. Er zijn 2,5 miljoen laaggeletterden in Nederland! Op de 17 miljoen inwoners is dat toch een hele boel. Bij die 2,5 miljoen worden geen baby’s meegeteld. Bij die 17 miljoen wel. Dus spreek je netto 6,5 willekeurige volwassenen op één dag, dan heb je gemiddeld met 1 laaggeletterde te maken. En nee, dat merk je meestal niet. Laaggeletterd is allesbehalve een synoniem voor ‘achterlijk’.

Onlangs hoorde ik ‘het’ over een vriend, die ik al een dikke 25 jaar ken. Hij redt zich prima. Hij doet werk waar lezen en schrijven verre bijzaken zijn. Lees- en schrijfklusjes laat hij door een ander doen. Logisch, want ‘daar is hij niet zo van’. Nu blijkt dat hij zich ervoor schaamt en lezen uit de weg gaat. Ik heb me nooit gerealiseerd dat er eigenlijk een serieus probleem is.

Taal maakt mensen sterker, gezonder en rijker … We moeten het taboe doorbreken!

Wees alert. Leef je in. Maak het bespreekbaar. Stel de vraag: “Heb je moeite met lezen?” Niet op een meewarige toon, maar met een toon alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Want dat is het dus ook. Bied hulp aan. Help met een formulier invullen of bij iets waarbij jij zeker in de pen zou klimmen. En wil iemand zich verder in taal ontwikkelen? Verwijs dan niet naar een website, maar ga mee naar de gemeente om te informeren naar taallessen. Want je bent hartstikke nodig om het obstakel bij de ingang van het gemeenteloket te trotseren: dat apparaat waar je moet aanvinken waarvoor je komt en een balie- en volgnummer krijgt. Ook voor ‘geletterden’ al een cruciaal moment om alle moed te verliezen …

Samen een drempel over – Doeneke wil ’t proberen!